Pascendi w uproszczeniu
Charakterystyka modernistów w Pascendi Papieża Piusa X łopatą wyłożona:- posługujący się nowymi sposobami pełnymi chytrości (1)
- kryjący się w łonie i wnętrzu Kościoła, trudniejsi do rozpoznania, zatem niebezpieczniejsi niż otwarci heretycy (2)
- sprowadzający Chrystusa do zwykłego, prostego człowieka (2)
- rozprowadzający truciznę po Kościele (3)
- udający katolików tak iż niebacznego łatwo w błąd wprowadzają (3)
- traktujący rozum jak zdolny jedynie do opisu zjawisk na sposób fenomenologiczny (6)
- uznający religię za element wewnętrzny - immanentny życia człowieka oraz wynik wewnętrznej potrzeby bóstwa (7)
- uznający uczucie religijne za podstawę religii i dogmatów (7/8/10/11/12)
- odróżniający Chrystusa wiary od Chrystusa historycznego (9)
- uznający jako zasadę ewolucję dogmatów (13)
- opierający pojęcie wiary o osobiste doświadczenie religijne (14)
- uznający tradycję za wynik zbiorowego doświadczenia religijnego podlegającego zmianie na przestrzeni dziejów (15)
- oceniający prawdziwość religii na bazie jej żywotności (15)
- dostosowujący rozwój religii do bieżących obyczajów i zbiorowych stanów umysłowych - aktualnej samowiedzy zbiorowej (17/21)
- walczący z tradycyjną teologią jako nie odpowiadającą współczesności (18)
- wychodzący od subiektywnego poczucia immanentnego działania Boga w człowieku (19)
- utrzymujący że kult Boży powstaje z wewnętrznego popędu do nadania (błędnie rozumianej przez nich) wierze formy zewnętrznej oraz szerzenia tejże wiary (21)
- oceniający i interpretujący księgi święte na podstawie własnych subiektywnych uczuć (22)
- uznający Kościół za wynik potrzeby dzielenia subiektywnie pojmowanej wiary z innymi tj. z zespolenia subiektywnych samowiedz "wierzących" (23)
- postulujący rozdział Kościoła od państwa i stowarzyszeń świeckich (24) oraz dostosowanie Kościoła do państwa w kwestiach doczesnych (25/38)
- wierzący że religia/wiara ma charakter żywy tj. podlega stałemu rozwojowi w opozycji do niezmienności co oznacza m.in. konieczność uzgodnienia jej ze zjawiskami historycznymi (26)
- uznający że rozwój jest osiągany jako dialektyczna synteza/wypadkowa dwóch sił: zachowawczej broniącej tradycji i postępowej opartej na bieżących potrzebach wewnętrznych wierzących (27)
- wyznają rozwój objawienia Bożego wraz z postępem świadomości człowieka (28)
- uznają że wiara zawiera dodatki historyczne, które podlegają oddzieleniu od jej istoty i zmianie (30)
- wprowadzający metodę historyczną (historycyzm) interpretacji dokumentów Kościoła (33)
- kwestionują tradycyjne autorstwo Pism Świętych (34)
- wg nich nawracanie odbywa się poprzez skupienie na elementach immanentnych (wewnętrznych): wprowadzanie w doświadczenie religijne (35) oraz przekonanie o wewnętrznej potrzebie religii i jej użyteczności do rozwoju życiowego (37)
- pragnie zaprowadzić, także w seminariach duchownych, nowoczesną filozofię (i uczynić ją podstawą nowej teologii) a usunąć filozofię scholastyczną jako przestarzałą (38/41)
- wg nich katecheza powinna się opierać jedynie na udzisiejszonych dogmatach zrozumiałych dla mentalności współczesnej ludu (38)
- postulują demokratyzację Kościoła i zwiększony udział świeckich w zarządzie nim (38)
- wprowadzają zasadę amerykanizmu tj. czynownictwa ponad cnoty bierne (38)
- postulują zniesienie celibatu (38)
- utworzyli system błędów w wyniku zaślubin fałszywej nowoczesnej filozofii z fałszywie pojmowaną wiarą (41).
- stosują następującą taktykę (42): kwestionowanie doniosłości tradycji i powagi Ojców Kościoła oraz Magisterium a także gardzenie filozofią scholastyczną i jej metodami, rozsiewają swe teorie skrycie w kazaniach, w kościołach, zajmują katedry nauczycielskie w seminariach i uniwersytetach by zamienić je w katedrę zarazy (43),
- gardzą św. relikwiami (43)